| Urodzona 5 maja 1911 roku w Stanisławowie, zmarła 24 sierpnia
1997 roku w Gliwicach. Jedna z najwybitniejszych postaci fotografii
polskiej. Naukę odbyła w Szkole Gospodarstwa Wiejskiego w Snopkowie koło
Lwowa (dyplom w 1934 roku). Od 1961 roku członek ZPAF. Prowadziła
dział wystaw w Gliwickim Towarzystwie Fotograficznym. W latach 70.
wykładała fotografię na Wydziale Architektury Politechniki
Śląskiej. W 1938 podjęła pierwsze udane próby fotograficzne, ale dopiero
od 1950 roku rozpoczęła szeroką działalność w tym zakresie.
Początkowo wyznacznikiem jej zainteresowań była fotograficzna
twórczość brata – Tadeusza (1909–1987). Od 1954 należała do
Gliwickiego Towarzystwa Fotograficznego. W II połowie lat 50. i na
początku 60. pozostawała w kontaktach artystyczno-towarzyskich ze
Zdzisławem Beksińskim i do końca swego życia z Jerzym Lewczyńskim.
Od lat 60. czynnie uczestniczyła w życiu artystycznym. Była autorką
monumentalnego cyklu MAŁY CZŁOWIEK, który odniósł sukces na pokazie
w Galerii „Krzywe Koło” w Warszawie (1961). Poświęcony był on
różnym wyobrażeniom dzieci. Inspiracją była fotografia francuska
(Henri Cartier-Bresson, Edward Boubat) i malarstwo polskie okresu
Młodej Polski (Stanisław Wyspiański). Bardziej egzystencjalny i
ekspresjonistyczny charakter posiada cykl CZAS PRZEMIJANIA,
dotyczący problemu starości i samotności. Cykl ten powstał m.in. z
inspiracji włoskim filmem z kręgu neorealizmu. W jego ramach
znalazły się kolejne serie (m.in. MEDYTACJE I, MEDYTACJE II,
MEDYTACJE III, KONTRASTY, OCZEKIWANIA i SAMOTNOŚĆ STAROŚCI). Od lat 60. pracowała nad cyklem fotomontaży ŚWIAT UCZUĆ I
WYOBRAŹNI, który później w postaci diaporamy został wydany w 1979
roku jako album ze wstępem Urszuli Czartoryskiej. Składa się z 70
fotografii tworzących 15 serii fotomontaży (m.in. PEJZAŻE,
NARODZINY, MACIERZYŃSTWO, OCZEKIWANIA, ODEJŚCIA, ZAKOCHANI,
SENTYMENTALNA BALLADA, ZAGŁADA, MANEKINY, ZAGROŻENIE, OBSESJE,
PRZEMIANY i NADZIEJA) o treściach symbolicznych, także
surrealizujących, charakteryzujących się poetyckością o dużej sile
oddziaływania emocjonalnego. Od 1978 roku praktycznie aż do końca swej twórczości realizowała
najważniejsze dokonanie artystyczne – ZAPIS SOCJOLOGICZNY. ANNO
1978–1990, największe dzieło w sensie ilości zrobionych zdjęć.
Rydet chciała utrwalić zagrożone lub przemijające życie na wsi,
m.in. Suwalszczyzny, Podhala, Lubelszczyzny, Rzeszowszczyzny i
Śląska, a także miasta (np. Kraków, Gdańsk). Zapis wykonany został
w kilkudziesięciu tysiącach negatywów. Fotografie z tego cyklu
przedstawiają ludzi w ich domowym otoczeniu w sposób nawiązujący do
dziewiętnastowiecznej „fotografii zakładowej”. Swą koncepcją mogą
się równać z ideą Augusta Sandera dokumentującego w latach 20. XX
wieku oblicze społeczeństwa niemieckiego, jak też, poprzez ukazanie
zacofania i biedy, przypominają o dokonaniach amerykańskiej Farm
Security Administration z lat 30. W 1980 roku pokazała bardziej
konceptualny cykl NIESKOŃCZONOŚĆ DALEKICH DRÓG. Ostatnią ważną
serią stała się realizowana na przełomie lat 80. i 90. SUITA
ŚLĄSKA, na którą składają się kolaże i fotomontaże, zawierające
autocytaty z wcześniejszych fotografii (np. z MAŁEGO CZŁOWIEKA),
które artystka połączyła na zasadzie kolażu ze sztucznymi kwiatami,
wstążkami, tworząc kompozycje o bardzo przestrzennej i rozbudowanej
formie. Jej prace znajdują się w najważniejszych zbiorach polskich, w
tym: w Muzeum Narodowym we Wrocławiu i w Muzeum Sztuki w Łodzi, a
także w MOMA (Museum of Modern Art) w Nowym Jorku, Centre Georges
Pompidou w Paryżu, Museum of Modern Art w Kioto i w National Museum
of Photography, Film and Television w Bradford (Wielka
Brytania). opracował: Krzysztof Jurecki |
